خلاصه مطلب

چوگان یک ورزش ایرانی و بسیار استراتژیک با قدمتی به بلندای تاریخ ایران است. متاسفانه ورزش چوگان در جهان بیش از زادگاهش یعنی ایران طرفدار دارد. این روزها ورزشگاه‌های زیادی در ایران و جهان برای چوگان ساخته شده و این بازی به عنوان یک ورزش جهانی شناخته می‌شود.

چوگان بازی باستانی‌ ایران و یک ورزش جهانی محسوب می‌شود. این بازی در گذشته برای سنجش آمادگی سوارکار و اسب او در جنگ و انجام استراتژی‌های مختلف نظامی شکل گرفت. در حال حاضر ورزش چوگان در ۷۷ کشور جهان اجرا می‌شود و طرفداران زیادی در نقطه‌نقطه دنیا دارد.

بسیاری از ورزش‌های فعلی مثل گلف و هاکی از بازی چوگان الهام گرفته‌اند. جالب است بدانید میدان نقش جهان اصفهان در‌ واقع میدانی برای اجرای مسابقات چوگان بوده است. اگر شما هم دوست دارید در‌باره این ورزش با اصالت ایرانی بیشتر بدانید، با ادامه این مطلب در کاغذ رنگی همراه شوید.

تاریخچه چوگان

مورخان، تاریخ این ورزش را به ایران و زمان هخامنشیان نسبت می‌دهند. این بازی زمان داریوش اول رونق پیدا کرد. به عبارت دیگر همان وقتی که شاه بزرگ ایران همراه سپاهش به هند می‌رود، چوگان را اجرا کردند. به همین دلیل می‌توان گفت اولین گروهی که چوگان بازی کردند، هندی‌ها بودند.

بازی چوگان

دور از انتظار نیست که بگوییم این بازی زمان اشکانی و ساسانی انجام می‌شد و دوره ورود اسلام به ایران، چوگان هنوز‌ وجود داشت. اعراب مسلمان این بازی را از ایرانیان یاد گرفتند و اسم (صولجان) را روی آن گذاشتند.

بعد از اسلام شاعران ایرانی مانند حافظ، سعدی، مولانا، رودکی و فردوسی در شعر‌های خود نام چوگان را آوردند که این هم سند محکمی برای اصالت این ورزش در ایران است و نشان می‌دهد نیاکان ما با این بازی آشنایی کامل داشتند. علاوه‌براین در بسیاری از نقاشی‌های مینیاتور هم می‌توان تصاویر این بازی را دید.

مینیاتور چوگان

چوگان از ایران خارج می‌شود

مغولان بعد ورود به ایران با تلاش وزرای ایرانی که به دربار مغولان راه پیدا کرده بودند، کم‌کم رنگ‌وبوی فرهنگ ایرانی به خود گرفتند. آن‌ها هم این ورزش را از ایرانیان یاد گرفته و در امپراتوری وسیع خود که از شرق عالم تا غرب آن گسترده بود، رواج دادند.

زمین بازی قدیمی چوگان

در این بین بسیاری از کشور‌های شرق آسیا با این بازی آشنا شدند و به آن گرایش پیدا کردند. این دوره مهم‌ترین زمان برای خروج این بازی از ایران است.

وقت شکوفایی است

با شکوفایی پادشاهی صفوی این بازی ایرانی هم به شکوفایی رسید. شاه عباس چوگان بازی ‌می‌کرد و در قزوین زمینی مخصوص این کار داشت؛ ولی از زمانی که پایتخت صفوی به اصفهان آمد، میدان نقش جهان برای بازی چوگان ساخته شد.

ورزش چوگان

کاخ عالی‌قاپو در میدان نقش جهان به شکلی طراحی ‌شده که شاه می‌توانست در ایوان آن که مشرف به میدان است، بازی را تماشا کند. هنوز هم دو طرف این میدان می‌توانید دروازه‌های مخصوص این بازی را ببینید. به‌علت توجه شاهان به این بازی، به چوگان لقب بازی شاهان را داده‌اند.

بازی چوگان از گذشته تاکنون

چوگان به اروپا راه پیدا می‌کند

قرن ۱۷ افسران انگلیسی در کلکته هند، بازی چوگان را یاد گرفتند و آن را مثل سوغات با خود به انگلستان بردند. قرن ۱۸ این بازی در انگلستان متداول شد و کم‌کم از اروپا فراتر رفت. این ورزش توسط اروپایی‌ها به آمریکای جنوبی سفر کرد و آن‌جا هم بسیار محبوب شد؛ به طوری که امروز مردم آمریکای جنوبی بیشتر از دیگر نقاط دنیا طرفدار این بازی هستند.

باید بدانید بازی‌های هاکی و گلف از بازی چوگان الهام گرفته‌اند. چوب مورد استفاده در این بازی‌ها درواقع همان چوب چوگان است.

در کشور مغولستان این ورزش را با غژگاو انجام می‌دهند. غژگاو، نوعی گاو موبلند است که در مغولستان بر آن سوار می‌شوند و بازی می‌کنند. در غرب آمریکا هم نوعی چوگان با استفاده از چکش بازی می‌شود که به آن چوگان کابویی می‌گویند.

بازی محبوب سراسر دنیا

سال ۱۳۹۲ کشور آذربایجان سعی داشت این بازی را به نام خود ثبت کند که یونسکو آن را نپذیرفت. ایران در سال ۱۳۹۶ تلاش کرد بازی چوگان را جهانی کند. این بازی در نهایت به عنوان میراث ناملموس ایران به‌حساب آمد.

چوگان در دنیای کنونی

زمان پهلوی به‌دلیل ارتباط قوی‌تر ایران با کشورهای اروپایی، این ورزش در ایران ماند؛ ولی تلاش‌ آن‌ها اصلا کافی نبود و این ورزش مثل گذشته رواج پیدا نکرد. در حال حاضر تلاش‌هایی برای رواج این ورزش در ایران انجام شده است.

چوگان در دنیای کنونی

این روزها بیش از ۷۷ کشور مسابقات چوگان برگزار می‌کنند و این ورزش توسط کمیته بین‌المللی المپیک یک ورزش جهانی به‌حساب آمده است. درضمن این ورزش ۳۹ سال جزو بازی‌های المپیکی به حساب می‌آمد، اما چون در ایران که وطن این بازی بود از آن استقبال نشد، از بازی‌های المپیکی حذف شد.

چوگان در میدان نقش جهان

روش اجرای بازی چوگان چطور است؟

حالا که تاریخچه جذاب این بازی را شناختید، بهتر است درباره روش اجرای بازی هم بدانید. در ادامه این بازی را از ابعاد مختلف بررسی می‌کنیم.

مشخصات زمین و دروازه

طول دروازه‌های این ورزش ۷ متر و عرض و طول زمین بازی چوگان ۱۴۵ و ۲۷۴ متر است. البته در بعضی کشورها مثل ایالات متحده آمریکا و برزیل این ابعاد کمی بزرگ‌تر است.

زمین بازی چوگان در کشورهای مختلف

چوکه در چوگان

به هر دوره زمانی در این بازی یک چوکه می‌گویند. هر بازی چوگان به ۶ چوکه ۷ دقیقه‌ای تقسیم شده است. در کشور آرژانتین و ایالات متحده آمریکا این بازه کمی متفاوت است.

بهترین بازی چوگان

در این کشور‌ها هر بازی به ۸ چوکه ۷ دقیقه‌ای تقسیم می‌شود. بین هر چوکه ۳ دقیقه استراحت و بعد از نیمه اول (آخر چوکه چهارم) ۵ دقیقه استراحت در نظر گرفته شده است.

تعداد بازیکنان بازی

در هر تیم، چهار نفر بازی می‌کنند که به‌خاطر روند سریع بازی پست‌ها مشترک است.

  • بازیکن اول وظیفه حمله و کمک به مدافع را دارد.
  • نفر دوم وظیفه دفاع و تهاجم را دارد؛ ولی کار اصلی او دفاع است.
  • نفر سوم حرکات دفاعی را به ضد حمله تبدیل می‌کند.
  • بازیکن چهارم یک مدافع است و باید توپ را از دروازه دور کند.
تعداد بازیکنان تیم چوگان

هدف بازی چوگان چیست؟

هدف بازی چوگان فرستادن توپ به دروازه حریف است. اگر تیمی توپ را از پشت دروازه به بیرون پرتاب کند، توپ به تیم حریف داده می‌شود؛ ولی اگر یکی از تیم‌ها خودشان باعث این مسئله باشند، به تیم حریف یک پرتاب آزاد از فاصله ۸۴ متری محل خروج داده خواهد شد.

بعد از هر گل توپ مرکز زمین قرار می‌گیرد و جای دو تیم در زمین عوض می‌شود. درصورتی که بازی مساوی شود، در وقت اضافی هر تیمی اولین گل را بزند، به‌عنوان برنده اعلام می‌شود.

وقتی بازیکنی به‌سمت توپ می‌تازد، حق تقدم با اوست و اگر توپ سمت راست بازیکن باشد، بقیه حق ندارند سد راه او شوند؛ مگر آن که در فاصله‌ای از بازیکن حریف قرار بگیرد که خطری برای او نداشته باشد.

خطا و جریمه‌های بازی

این بازی هم مثل هربازی دیگر، کنار قوانین مختلف، مواردی هم برای خطا و جریمه دارد:

  • ضربه به توپ از سمت چپ
  • قطع مسیر بازیکنی که در مسیر درست دنبال توپ حرکت می‌کند
  • انجام کاری که دیگر بازیکنان را به‌ خطر بیندازد.
خطا و جریمه‌های بازی

اگر اسب بازیکنی زمین بخورد یا آسیب ببیند، بازی متوقف می‌شود تا بازیکن بتواند دوباره به بازی بازگردد.

داوری چوگان برعهده دو سر داور و یک داور است. درصورتی‌که دو سر داور به توافق نرسیدند، حکم داور اصلی تعیین‌کننده نتیجه هر موقعیت خواهد بود.

اسب و وسایل ضروری

در بازی چوگان معمولا سعی می‌شود از اسب‌های قد کوتاه استفاده شود.

پس از هر دو چوکه اسب عوض می‌شود و بین هر دو چوکه به اسب استراحت داده می‌شود.

کلاه ایمنی، زانو بند، چکمه، دستکش و شلاق این ورزش که طول آن ۱۰۶ متر است، از لوازم ضروری برای سوارکار و افسار و بانداژ مناسب برای پاهای اسب هم از لوازم ضروری موردنیاز اسب در این ورزش است.

چوب چوگان

چوگان برای زنان

اگر فکر می‌کنید این ورزش یک بازی مردانه است، باید به شما بگویم که سخت در اشتباه هستید. چه گذشته و چه حال، چه ایران و چه آمریکا زنانی هستند که به ورزش چوگان روی آورده و آن را به طور حرفه‌ای دنبال می‌کنند. تیم چوگان زنان آمریکا از قدرتمندترین تیم‌های این ورزش جهانی است.

چوگان زنان

چوگان در مسیر پیشرفت

اگر عاشق اسب یا ورزشکار هستید، اگر دوست دارید هوش استراتژیک خود را به رخ بکشید و تحسین همه را به‌دست بیاورید؛ چرا که نه؟ ورزش با اصالت و زیبای چوگان را امتحان کنید و ببینید چوگان برخلاف ظاهر ساده خود، کنار هیجان و حس فرح‌بخش، چقدر ورزش سخت و چالش‌برانگیزی است.

فکر می‌کنید بتوانید از پس این ورزش بربیایید؟ نظرتان درباره این ورزش بااصالت و قدیمی ایران را با کاغذرنگی به اشتراک بگذارید. به امید روزی که چوگان به قله ورزش‌های پر افتخار دنیا برگردد.

سوالات متداول کاربران درباره بازی چوگان

ورزش چوگان چگونه به وجود آمد؟
این ورزش در اصل برای آمادگی سربازان و اسب آن‌ها هنگام اجرای استراتژی‌های مختلف جنگی از زمان هخامنشیان در ایران بازی می‌شد.
چرا به این ورزش لقب بازی شاهانه داده‌اند؟
از آنجا که چوگان بسیار مورد توجه شاهان بود و حتی بعضی شاهان آن را بازی می‌کردند، به این بازی لقب بازی شاهان داده‌اند.
چطور ورزش چوگان را به طور حرفه‌ای بازی کنیم؟
این روزها در بیشتر کلان شهرها باشگاه‌های چوگان شکل گرفته و فدراسیون این ورزش هم در ایران تاسیس شده است. اگر در شهری زندگی می‌کنید که در آن باشگاه چوگان وجود دارد، فرصت را از دست ندهید و این بازی را شروع کنید.
اشتراک گذاری:
نظرات (2)
  • واقعا مطالب جالب و مفیدی بود و کلا اطلاعات اشتباهی که نسبت به این بازی داشتم را تغییر داد ،مرسی از شما

نظر خود را در مورد متن بالا ثبت کنید