خلاصه مطلب

ذهن انسان یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های وجود اوست که کوچک‌ترین بیماری و مشکل در آن، روی عملکرد جسم، شخصیت و زندگی فرد تاثیرات برگشت‌ناپذیری دارد. بیماری اختلال شخصیتی یکی از عجیب‌ترین و سخت‌ترین بیماری‌های روانی است که شاید با تشخیص زودهنگام بتوان آن را بهتر کنترل کرد. برای آشنایی با این بیماری این مطلب را از دست ندهید.

اختلال شخصیت نوعی اختلال روانی است که بیمار در آن الگوهای نادرستی از تفکر، رفتار و عملکرد را دنبال می‌کند. شخص مبتلا به این اختلال، نمی‌تواند به درستی با موقعیت‌ها و افراد مختلف روبه‌رو شود. این مسائل باعث می‌شود بیمار در روابط فردی و اجتماعی و در فضاهایی مثل محیط خانواده، کار، دانشگاه و مدرسه و… دچار مشکل شود.

اختلالات شخصیتی معمولا در نوجوانی و اوایل بزرگسالی نمایان می‌شوند. این اختلال انواع مختلفی دارد که ممکن است در تمام دوران‌ میان‌سالی دیده شود. اگر می‌خواهید با اختلال شخصیت آشنا شوید، این مطلب از کاغذرنگی را بخوانید.

علائم اختلال شخصیت چیست؟

قبل هرچیز باید بدانید معمولا افراد مبتلا به این اختلال، خودشان متوجه نیستند که با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، چون تفکر آن‌ها برای خودشان عادی شده و فکر می‌کنند کار درستی انجام می‌دهند. حتی گاهی دیده شده این افراد، در مواجه با مشکلات مختلف، بقیه را مقصر می‌دانند و اعتقاد دارند رفتار، عقیده و رویکرد آن‌ها درست بوده است.

انواع اختلال‌های شخصیتی براساس ویژگی و علائم به سه دسته تقسیم می‌شوند. مبتلایان به هرکدام از این اختلال‌ها ممکن است علائم دیگر دسته‌ها را هم داشته باشد. یادتان باشد وجود همه علائم برای تشخیص اختلال، ضروری نیست و داشتن تعداد بیشتر آن‌ها کافی است.

انواع اختلال‌های شخصیتی را با هم بشناسیم.

اختلال شخصیتی نوع A

این نوع اختلال با تفکر و رفتارهای عجیب‌وغریب و غیرقابل باور مشخص می‌شود. اختلال شخصیت پارانوئید، اسکیزوئید و اسکیزوتیپ در این دسته قرار می‌گیرند.

پارانوئید:

  • بی‌اعتمادی و شک نسبت‌ به دیگران و تفکرات آن‌ها
  • اعتقاد به این که افراد دنبال آسیب‌زدن به آن‌ها هستند
  • سوظن به وفاداری دیگران
  • تردید برای اعتماد به سایرین بخاطر ترس غیرمنطقی از این که آن‌ها می‌خواهند از زندگی‌ فرد بیمار باخبر شوند
  • کینه‌توزی و خشم پنهان
  • شک و تردید نسبت به همسر یا شریک زندگی
اختلال پارانوئید

اسکیزوئید:

  • بی‌علاقه به روابط اجتماعی و فردی
  • ناتوانی در ابراز احساسات
  • لذت نبردن از بیشتر کارها، تفریحات و روابط
  • سردی و بی‌تفاوتی نسبت به رفتار افراد
  • علاقه کم برای برقراری رابطه جنسی
اختلال اسکیزوئید

اسکیزوتیپ:

  • داشتن لباس، فکر، اعتقادات و رفتار غیر معقول
  • تجربه‌های ادراکی عجیب‌وغریب، مثل شنیدن صداهایی که بقیه نمی‌شوند
  • پاسخ‌های احساسی نامناسب به احساسات و رفتار افراد
  • اضطراب اجتماعی و ناراحتی از روابط نزدیک با دیگران
  • پاسخ بی‌تفاوت یا نامناسب به دیگران
  • اعتقاد به این که می‌تواند با افکار خود روی بقیه تاثیر بگذارد
  • باور این که بعضی اتفاقات پیام‌هایی برای آن‌ها هستند
اسکیزوتیپ

اختلالات شخصیتی نوع B

این اختلال با رفتار بیش از حد احساسی یا غیرقابل پیش‌بینی مشخص می‌شود. شخصیت مرزی، ضد اجتماعی، هیستریونیک و خودشیفتگی زیرمجموعه‌هایی از اختلال‌های شخصیتی نوع B محسوب می‌شوند.

ضداجتماعی:

  • بی‌توجهی نسبت‌به نیازها و احساسات دیگران
  • دروغگویی، سرقت و استفاده از نام‌های مستعار یا جعلی
  • زیر پا گذاشتن قانون
  • نقض مکرر حقوق دیگران
  • رفتار پرخاشگرانه و خشونت‌آمیز
  • نادیده‌گرفتن امنیت خود و دیگران
  • رفتار تکانشی
  • نپذیرفتن مسئولیت و عواقب کارها
اختلال ضداجتماعی

مرزی:

  • رفتارهای تکانشی و پرخطر، مانند داشتن روابط جنسی پرخطر، قمار بازی یا پرخوری
  • روابط ناپدیدار یا شدید
  • خلق‌وخوی سرد یا گرم
  • خودکشی یا تهدید به خودزنی
  • ترس از تنهایی و رهاشدن
  • احساس پوچی دائمی
  • بروز شدید خشم
اختلال شخصیت مرزی

هیستریونیک:

  • توجه طلب
  • رفتار بیش از حد احساسی یا به نمایش گذاشتن اندام جنسی برای جلب‌توجه
  • تحت‌تاثیر حرف و رفتار دیگران
  • احساسات کم عمق
  • نگرانی بیش از حد درباره ظاهر
  • تصور اینکه روابطش با بقیه نزدیک‌تر از چیزی است که دیده می‌شود
اختلال هیستریونیک

خودشیفتگی:

  • باور اینکه خاص و مهم‌تر از دیگران هستند
  • تخیلاتی درباره قدرت، موفقیت و جذابیت
  • نشناختن نیاز و احساسات دیگران
  • اغراق در دستاوردها و استعدادها
  • انتظار تحسین مداوم
  • استکبار
  • انتظارات نامعقول از دیگران
  • حسادت به دیگران
  • تصور حسادت اطرافیان نسبت به او

اختلالات شخصیتی نوع C

این نوع اختلال با تفکر یا رفتار مضطرب و ترسناک مشخص می‌شود. اختلال‌هایی مثل شخصیت اجتنابی، شخصیت وابسته و شخصیت وسواسی در این دسته قرار می‌گیرند.

اجتنابی:

  • حساسیت نسبت به انتقاد
  • احساس بی‌کفایت، فرومایگی یا جذابیت پایین
  • پرهیز از فعالیت‌های کاری که نیاز به روابط با افراد دارد
  • ترس و انزواطلبی
  • دوری از فعالیت‌های تازه و آشنایی با آدم‌های جدید
  • کم‌رویی شدید در موقعیت‌های اجتماعی و روابط شخصی
  • ترس از عدم تایید، خجالت و تمسخر
رفتارهای اجتنابی

وابسته:

  • وابستگی بیش از حد به دیگران
  • رفتار مطیع نسبت به دیگران
  • عدم اعتمادبه‌نفس
  • نیاز به مشاوره از دیگران برای انجام همه کارها، حتی امور جزئی
  • ترس از عدم تائید اطرافیان
  • تحمل سوء‌استفاده
  • نیاز به شروع رابطه جدید، بلافاصله بعد از پایان رابطه قبلی
اختلال وابستگی

وسواسی:

  • کمال‌گرایی شدید
  • نظم و قانون‌مندی بیش از حد
  • استانداردهای سخت‌گیرانه
  • تمایل به کنترل افراد
  • ناتوانی در تقسیم وظایف
  • ناتوانی برای دور ریختن اشیا شکسته یا بی‌ارزش
  • لجبازی
  • انعطاف‌پذیری خیلی کم درباره اخلاق و ارزش‌ها
  • خساست در هزینه‌ها

اختلال شخصیت وسواس با اختلال وسواس فکری متفاوت است و نوعی اختلال اضطرابی محسوب می‌شود.

وسواس

بهترین زمان مراجعه به پزشک چه وقت است؟

به محض اینکه احساس کردید علائم و نشانه‌های گفته شده را دارید، باید خودتان را به روانشناس یا متخصص بهداشت روان معرفی کنید. اختلال‌های شخصیتی ممکن است مشکلات جبران‌ناپذیری را برایتان به‌وجود آورند و روی روابط فردی، اجتماعی، موقعیت شغلی و همه آینده شما تاثیر بگذارند.

مراجعه به روانشناس

علت‌های بروز اختلال شخصیت چیست؟

یادتان باشد شخصیت شما با ترکیبی از عواطف و رفتارها ساخته می‌شود. شخصیت باعث می‌شود نوع نگاه، درک و ارتباط شما با دیگران تغییر کند. شخصیت در دوران کودکی و روبه‌رویی با موقعیت‌های مختلف شکل می‌گیرد.

ممکن است بعضی ویژگی‌های شخصیتی توسط والدین به فرزندانشان منتقل شود. البته نباید منکر اثرات محیطی شد. یعنی محیط هم تاثیر زیادی روی شکل‌گیری نوع رفتارهای شما دارد و نسبت‌ به اتفاقات و روابط اجتماعی این رفتارها تغییر می‌کنند.

محققان معتقد هستند اختلالات شخصیتی از ترکیب تاثیرات ژنتیکی و محیطی ساخته می‌شوند. بنابراین ممکن است در ژن شما یک اختلال وجود داشته باشد که عوامل محیطی باعث پیشرفت آن می‌شوند.

عوامل بروز اختلال شخصیتی

عوامل خطرساز که احتمال بروز این بیماری را بالا می‌برد

اگرچه علت دقیق این اختلالات مشخص نیست، اما به‌نظر می‌رسد عوامل زیر بیشترین تاثیر را روی بروز دسته‌های مختلف این بیماری دارند.

  • سابقه خانوادگی اختلال شخصیتی یا سایر بیماری‌های روانی
  • زندگی خانوادگی توهین‌آمیز یا آشفته در دوران کودکی
  • ابتلا به اختلال سلوک در کودکی
  • تغییر در ساختار مغز براساس بیماری‌های دیگر یا حوادث دوران کودکی
عوامل خطرساز بیماری های روانی

عوارض اختلال شخصیت چیست؟

این اختلالات می‌توانند زندگی فرد مبتلا و افراد نزدیک به او را به شکل چشمگیری مختل کند. اختلال‌های شخصیتی ممکن است در روابط کاری، تحصیلی، اجتماعی و خانوداگی مشکل ایجاد کنند و منجر به انزوای اجتماعی یا مصرف الکل و مواد مخدر شوند.

در این حالت اطرافیان و نزدیکان فرد بیمار بیشترین درگیری را با شرایط موجود دارند و گاهی ممکن است در اثر ارتباط با این افراد خودشان هم آسیب‌های روانی و جسمی مختلفی را تجربه کنند.

عوارض اختلال روانی

باید امیدوار بود با داشتن محیط سالم و رعایت بهداشت روانی هیچ کسی در دنیا به اختلال شخصیت مبتلا نشود؛ اما واقعیت این است که افراد زیادی در دنیا با این مشکلات دست‌وپنجه نرم می‌کنند که هم خودشان و هم اطرافیانشان از شرایط موجود در عذاب و ناراحتی هستند.

اگر شما هم با چنین افرادی ارتباط داشته‌اید، می‌توانید نظرات خود را درباره این موضوع با سایر کاربران کاغذرنگی درمیان بگذارید.

اشتراک گذاری:

نظر خود را در مورد متن بالا ثبت کنید