فارغ از جنبه‌های سیاسی، تعارفات و تعریف‌های همراه با مبالغه از روح الله خمینی مجموعه اشعار ایشان یکی از آثاری است که می‌توان با آن به شناختی اصیل و جدید از آیت‌الله خمینی رسید. کتاب مجموعه اشعار ایشان که به دیوان امام معروف است اشعار زیادی منتسب به ایشان دارد که در قالب‌های غزل، رباعی، مسمط، قصیده، قطعه و با موضاعات عرفان، سلوک معنوی و گاهی با چاشنی طنز برای افراد خاص سروده شده‌اند. پیشنهاد می‌کنیم افرادی که به صنعت شعر و ادبیات علاقه‌مند هستند، این کتاب شعر را از دست ندهند. در این مطلب از کاغذ رنگی به معرفی کتاب دیوان امام، چگونگی گردآوری آن و اشاره به تعدادی از شعرهای دیوان امام را داریم. با کاغذ رنگی همراه باشید.

چرا مجموعه اشعار امام خمینی مهم است؟

اگر بخواهیم روح الله خمینی را بدون در نظر گرفتن توصیف‌های سیاسی بشناسیم، یکی از بهترین راه‌های آن مطالعه دیوان شعر ایشان است. اشعار ایشان همگی در خلوت ایشان و با رازونیاز و شناخت ‌هایش از تفکر نشات گرفته است. از این رو می‌توان آنها را بهترین و خالص‌ترین راه آشنایی به خلق‌وخوی امام دانست. اغلب مردم که ایشان را نمی‌شناسند و تحقیقاتی درباره اخلاق امام نداشته‌اند، ممکن است فکر کنند که امام فردی اخمو یا همیشه عصبانی بوده یا به دلیل مشغله فکری رفتار مناسبی با خانواده نداشته است. این در حالی است که با مطالعه اشعاری که ایشان در باره همسر، عروس و خانواده خود گفته، متوجه روح بزرگ، احترام، عشق و علاقه ایشان به خانواده‌ می‌شوید.

روح الله موسوی خمینی

اشعار با چه موضوعی سروده شده‌اند؟

همانطور که ممکن است حدس زده باشید، اشعار امام بیشتر با مضمون عرفان شیعی سروده شده‌اند. شعرهای ایشان بیشتر با موضوع  شناخت خدا، توصیف معشوق آسمانی بوده و همان‌طور که گفته شد در خلوت‌های عرفانی به ذهن امام رسیده است. با توجه به تفکرات امام نمی‌توان خرده‌ای به ایشان گرفت که چرا از سبک‌های رئال و واقع‌گرایانه‌ برای اشعار خود استفاده نکرده، بلکه اگر این شعرها را در قالب تفکر عرفانی ببینید، یکی از بهترین‌های نوع خودشان هستند. شعرهای دیوان امام بیشتر نزدیک به اشعار حضرت حافظ هستند و با مضمون‌هایی نزدیک به موضوعات حافظی سروده شده‌اند.

مجموعه اشعار امام خمینی به کدام سبک ادبی نزدیک است؟

ادیبان اشعار فارسی را به پنج دسته خراسانی، عراقی، هندی بازگشت، معاصر و… تقسیم‌بندی کرده‌اند. در این بین مجموعه اشعار امام بیشتر به سبک عراقی شبیه است. سبک عراقی مربوط به قرون هفت، هشت و 9 هجری است و در آن شاعران بزرگی مثل حافظ، سعدی، مولانا، سنایی و… رشد کرده‌اند. ایشان اغلب اشعار را با ویژگی‌های این سبک سروده است. یعنی معشوق در اشعار ایشان آسمانی است و با توصیفات زمینی بیان می‌شود.

مجموعه اشعار امام خمینی

اشعار امام خمینی ویژگی خاصی هم دارد؟

هر چند که امام از ویژگی‌های سبک عراقی برای موضوع شعر استفاده کرده‌اند، اما در زمینه ویژگی‌های زبانی اشعار ایشان بیشتر با ضمیمه دین و بیان کلمات عامیانه همراه است. در اشعار ایشان برعکس اشعار عراقی کلمات مصنوع کمی وجود دارد و با استفاده از کلماتی که در این دوران رواج بیشتری دارند، فهم اشعار را بهتر می‌کنند. همچنین قصاید ایشان در مدح شاهان و درباریان و افراد خاص نیست. زمانی‌که قصد تمجید از معشوقه زمینی را داشته‌اند هم در وصف شخصیت‌های برجسته دینی شعر گفته شده است. برای مثال ایشان در قصیده‌ای مدح حضرت ولی‌عصر را می‌گویند و در چند غزل به معرفی شخصیت علی (ع) می‌پردازند.

اشعار منتسب به امام درباره خانواده ایشان چیست؟

امام ارتباط خوبی با خانواده مخصوصا همسر و عروس خود داشته‌اند. این ارتباط در جایی منجر به شکل‌گیری گفت‌وگویی در قالب شعر بین عروس ایشان فاطمه طباطبایی همسر احمد خمینی و امام می‌شود که در نوع خود نشان‌دهنده سادگی و صمیمیت این دو است. این شعرها با کلمه فاطی شروع می‌شوند که نشان می‌دهد برای چه کسی سروده شده است. خانم طباطبایی در جمع‌آوری اشعار امام کمک بسیار زیادی کردند. دفتر شعرهای امام خمینی در رفت‌وآمدهای ایشان مفقود یا به دست افراد نزدیک سپرده می‌شد که پس از گذشت سال‌ها دفتر حفظ و نشر آثار امام آن‌ها را در یک مجموع کتاب با نام دیوان امام منتشر کرد.

مجموعه اشعار امام خمینی

در آخر باید گفت مجموعه اشعار امام خمینی برای افرادی که به اشعاری با سبک عراقی علاقه داشته و دوست دارند خلق‌وخوی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی را بهتر بشناسند، مناسب است. شما می‌توانید در ادامه این مطلب غزل روز وصل را که فقط ده ساعت قبل از فوت ایشان نوشته شده، مطالعه کنید و نظرات و پیشنهادهای خود را درباره آن با ما به اشتراک بگذارید. همچنین اگر به غزل‌های عاشقانه علاقه‌مند هستید، پیشنهاد ما مطالعه کتاب از تو چه پنهان اثر مجید ترکابادی است.

شعر روز وصل 

غم مخور ایام هجران رو به پایان می‌رود

این خماری از سر ما می‌گساران می‌رود

پرده را از روی ماه خویش بالا می‌زند

غمزه را سر می‌دهد، غم از دل و جان می‌رود

بلبل اندر شاخسار گل هویدا می‌شود

زاغ با صد شرمساری از گلستان می‌رود

محفل از نور رخ او نور اشان می‌شود

هرچه غیر از ذکر یار از ذهن رندان می‌رود

ابرها از نور خورشید رخش پنهان شوند

پرده از رخسار آن سرو خرامان می‌رود

وعده دیدار نزدیک است یاران مژده باد

روز وصلش می‌رسد ایام هجران می‌رود

امام خمینی