گاهی با آثاری از نویسندگان روبه‌رو می‌شویم که تا سال‌ها جان دارند و اهمیت خود را ازدست نمی‌دهند. خلق چنین آثاری ساده نیست؛ اما جورج اورول، نویسنده انگلیسی، توانست مهارت خود را با نوشتن کتاب قلعه حیوانات به همه ثابت کند. این کتاب یکی از بهترین آثار در زمینه سیاست و جامعه‌شناسی به‌ شمار می‌رود. مثال‌های جالب، تشبیه‌های حیرت‌انگیز و معانی عمیق کتاب چشم شما را روی نحوه حکومت، ابزارهای سیاست، مصلحت جامعه و… باز می‌کند. با این‌ تفاصیل کاملا بدیهی است که بعضی دولت‌ها در جهان با نشر و گسترش این کتاب موافق نباشند! تا انتهای این مطلب از کاغذرنگی با ما همراه بمانید تا کتاب قلعه حیوانات را از ابعاد مختلف موردبررسی قرار دهیم.

نگاهی به ویژگی‌های کتاب قلعه حیوانات

رمان قلعه حیوانات اثر جورج اورول درروزهای جنگ جهانی دوم نوشته و در آخرین سال جنگ (1995 میلادی) منتشر شد. این کتاب را پس از گذشت چند ماه از انتشار، در ایران ترجمه و منتشر کردند. امیر امیرشاهی از اولین مترجمان این اثر بود؛ کتاب قلعه حیوانات از سوی سازمان کتاب‌های جیبی و انتشارات فرانکلین منتشر شد.

از آخرین و به‌روزترین ترجمه‌های کتاب قلعه حیوانات می‌توان اثر آرمان فیروز را از انتشارات پویا نام برد. نسخه چاپی این کتاب 98 صفحه‌ای با قیمت 21 هزارتومان به‌فروش می‌رسد. اگر می‌خواهید این کتاب را همه‌جا همراه داشته باشید و آن را با قیمتی کم‌تر بخرید، سراغ نسخه الکترونیکی کتاب قلعه حیوانات بروید. قیمت نسخه الکترونیکی قلعه حیوانات از انتشارات مختلف و با ترجمه‌های گوناگون از شش هزار تا 12 هزارتومان متغیر است.

کتاب قلعه حیوانات

اگر اهل سیاست باشید، احتمالا از ماجرای وحشت سرخ خبر دارید. وحشت سرخ به کشتار گسترده و شکنجه انسان‌ها به‌دست نیروهای شوروی اشاره می‌کند. در روزهای ابتدایی جنگ جهانی اول، سازمان تبلیغات سیاسی انگلستان که در آن زمان با شوروی متحد بود، به دفاع تمام‌قد از حکومت شوروی پرداخت.

این سازمان در یکی از برنامه‌های رادیو بی‌بی‌سی وقایع تاریخی وحشت سرخ را دروغی از سوی نازی‌ها برای تخریب حکومت شوروی خواند. در این برنامه جورج اورول برنامه را ترک کرد و کتابی با موضوع حکومت فاسد شوروی را در قالب زندگی حیوانات نوشت. دولت انگلستان این کتاب را تا پایان جنگ جهانی توقیف کرد. اواخر عمر جرج اورول و پس از گذشت پنج سال از نگارش کتاب، اجازه انتشار آن داده شد.

کتاب قلعه حیوانات

فهرست کتاب قلعه حیوانات

رمان قلعه حیوانات جورج اورول در 10 فصل نگارش شده است. این فصل‌ها نامی جدا و مشخص ندارند و فقط با شمارش از هم متمایز می‌شوند. کتاب قلعه حیوانات، رمانی کم‌حجم است و خواندن آن زمان زیادی از شما نمی‌گیرد. بهتر است قلعه حیوانات را در زمان‌های مرده نخوانید. این کتاب پر اهمیت، معانی عمیق و استعاره‌های سیاسی و فرهنگی زیادی دارد. برای فهم بهتر و درک تشابه‌های آن با حکومت‌های فاسد، بهتر است زمانی ویژه را به مطالعه کتاب قلعه حیوانات اختصاص دهید.

داستان قلعه حیوانات

کتاب با سخنان خوکی به‌نام Old major شروع می‌شود که در یک گردهمایی شبانه از ظلم انسان‌ها نسبت به حیوانات می‌گوید. او کم‌کم حیوانات مزرعه را تحریک می‌کند تا طی یک انقلاب حیوانی صاحب مزرعه را از آن بیرون کرده و خودشان آن را اداره کنند. خوک‌ها به‌دلیل هوش بالا در راس حکومت قرار می‌گیرند و سایر وظایف را به دیگر حیوانات می‌سپارند. هفت قانون در این شیوه جدید حکمرانی وضع می‌شود:

  1. همه آن‌ها که روی دو پا راه می‌روند، دشمن هستند.
  2. همه آن‌ها که چهارپا یا بالدار هستند، دوست به‌حساب می‌آیند.
  3. هیچ حیوانی حق پوشیدن لباس را ندارد.
  4. هیچ حیوانی حق خوابیدن در تخت را ندارد.
  5. هیچ حیوانی حق نوشیدن الکل را ندارد.
  6. هیچ حیوانی حق کشتن حیوان دیگر را ندارد.
  7. همه حیوانات با هم برابر هستند.

معرفی کتاب

درآخر و طی اتفاقات مختلف، همه این قانون‌ها باطل می‌شوند. فقط قانون هفتم در قلعه حیوانات به اجرا درمی‌آید؛ آن هم به‌شکل کاملا تحریف‌شده! طبق این قانون بعضی از حیوانات از دیگران برابرتر هستند! برای پیشگیری از لورفتن داستان، خواندن یا شنیدن باقی ماجرا را به خودتان می‌سپاریم.

فیلم و انیمیشن‌های ساخته‌شده از روی کتاب قلعه حیوانات

معمولا کارگردان‌ها علاقه زیادی به ساخت فیلم‌های اقتباسی از روی آثار ادبی بزرگ دارند. با توجه به اهمیت کتاب قلعه حیوانات، فیلم‌ها، تئاترها و انیمیشن‌های مختلفی با اقتباس از آن ساخته شده‌اند. سال 1954 اولین انیمیشن بریتانیایی با نام مزرعه حیوانات به‌نمایش درآمد؛ شرکت Halas & batchelor مسئولیت ساخت این اثر را برعهده داشت. در این نسخه کارتونی پایان داستان کاملا با اصل ماجرا متفاوت بود. جان استفنسون در سال 1999 فیلمی تلویزیونی با نام مزرعه حیوانات تولید کرد؛ در این فیلم اقتباسی، ماجرای حکومت حیوانات و شورش آن‌ها علیه انسان روایت می‌شود. این نسخه هم چندان به اصل داستان وفادار نبود.

در سرتاسر جهان تئاترهای مختلفی با این داستان به اجرا درآمده؛ کشور ما هم از این جریان عقب نمانده است. برای مثال سال 98 تئاتر قلعه حیوانات به کارگردانی عاطفه آزرمی و سعیده خوش‌نژاد روی صحنه رفت. این نمایشنامه برای سه هفته در خانه هنرمندان اجرا شد و موردتوجه بزرگان این عرصه قرار گرفت.

تئاترهای تهران خانه هنرمندان

نمادهای استفاده‌شده در داستان قلعه حیوانات

هریک از حیوانات در این کتاب نماد گروه خاصی از مردم هستند. میجر پیر نمادی از نظریه‌پردازان جنبش کمونیستی است که مردم را به این گروه دعوت می‌کند. برخی از منتقدان نیز میجر پیر را نماد لنین می‌دانند. ناپلئون نمادی از رهبران فاسد حکومت کمونیستی و به‌بیان بهتر، استالین است. شخصیت اسنوبال، رهبران حقیقی انقلاب را نشان می‌دهد که قربانی شده‌اند (لئون تروتسکی). باکسر، اسب پیر مزرعه، نمادی از طبقه مردم کارگر است. منتقدان بنجامین را سمبل مردمی می‌دانند که از حقیقت ماجرا کاملا آگاه هستند؛ اما هیچ کاری برای بهبود اوضاع نمی‌کنند.

جونز (مالک مزرعه)، نماد نیکلای دوم آخرین پادشاه روسیه پیش از کمونیست است که با تصمیم‌های اشتباهش مردم را به‌ تنگ آورد. گوسفندان درواقع مردمی هستند که بدون فکر هر جنبشی را دنبال و حمایت می‌کنند. موزز، کلاغ سیاه مزرعه، نماد افرادی است که با سلاح مذهب، مردم را بنده خود کرده‌اند. در این داستان موزز با روایت داستان‌هایی از بهشت پس از مرگ، مردم را راضی می‌کرد بدون شکایت تا پای جان به انجام کارهای مختلف بپردازند.

معرفی کتاب داستان

بریده‌هایی از کتاب قلعه حیوانات

  • اسنوبال می‌دانست که ساخت آسیاب کار ساده‌ای نیست. برای دیواره آن باید سنگ استخراج می‌کردند، بادبان می‌ساختند و به چند دینام و مقداری کابل نیز نیاز داشتند. اسنوبال حرفی از اینکه چگونه می‌خواهند این وسایل را تهیه کنند، به‌میان نمی‌آورد؛ اما باور داشت که همه این کارها ظرف مدت یک سال انجام خواهد شد. با راه‌افتادن آسیاب بادی آنقدر در میزان کار انجام‌شده صرفه‌جویی می‌شود که حیوان‌ها فقط با سه روز کار درهفته می‌توانند همه نیاز خود را برآورده سازند.
  • صبح یک روز یکشنبه که حیوانات برای گرفتن برنامه کار هفتگی خود دورهم جمع شده بودند، ناپلئون اعلام کرد که سیاست جدیدی را اتخاذ کرده است. از این‌ به‌ بعد مزرعه آن‌ها با مزارع مجاور دادوستد خواهد کرد؛ البته نه به‌منظور تجارت، بلکه با هدف رفع نیازهای ضروری خودشان. او گفت باید رفع کمبودهای آسیاب بادی را در اولویت قرار دهیم. فعلا مقداری یونجه و گندم فروخته می‌شود و بعدا اگر به پول بیشتری نیاز داشتیم، مقداری از تخم‌مرغ‌ها را هم که همیشه مشتری دارند، خواهیم فروخت. ناپلئون اضافه کرد مرغ‌ها باید از این فداکاری که صرف ساخت آسیاب بادی می‌شود، استقبال کنند.
  • یکی از غازها اعتراف کرد که سال گذشته هنگام برداشت محصول، شش خوشه ذرت را دزدیده است. سپس گوسفندی اعتراف کرد به‌دستور اسنوبال در برکه‌ای که همه حیوان‌ها از آن آب می‌خورند، ادرار کرده است. همه این حیوان‌ها در همان محل اعدام شدند. ماجرای اعتراف و اعدام حیوانات آنقدر ادامه داشت که پشته‌ای از کشته جلوی پای ناپلئون برپا شد. از زمان جونز تا آن موقع چنین وضعی در مزرعه دیده نشده بود. وقتی ماجرا تمام شد، همه حیوانات به‌جز سگ‌ها و خوک‌ها از حیاط بیرون رفتند. درگذشته نیز شاهد چنین صحنه‌هایی بودند؛ اما دیدن این صحنه برایشان به‌مراتب سخت‌تر و دردناک‌تر بود. این‌بار انسان‌ها دیگر نقشی در آن نداشتند.

نقد کتاب قلعه حیوانات

سخن پایانی

مطالعه چنین کتاب‌هایی که درکی عمیق از دنیای اطراف به ما می‌دهند، شاید کمی برایمان نامطلوب باشد؛ چون ما را با واقعیتی تلخ روبه‌رو می‌کند. اما بهتر است بدانید با آگاهی عمیق‌تر و تصمیم‌گیری‌های درست‌تر، آینده‌ای روشن‌تر خواهیم ساخت. اگر هنوز این کتاب را نخوانده‌اید، بیش‌ از این فرصت را ازدست ندهید! یادتان باشد برخلاف کتاب‌های مانند رمان شدن این کتاب شما را به چالش‌های مختلفی کشیده و عقایدتان را به مبارزه می‌طلبد.